La ilahe illallah” ın fayda verebilmesi için söyleyen kimsenin bu kelimenin manasını bilip, bu mana gereğince amel etmesi gerekir.

Bazı insanlar birtakım naslardan delil getirerek “La ilahe illallah” ın sadece telaffuz edilen bir sözden ibaret olduğunu iddia ediyorlar.

Şeyh Süleyman b. Abdullah bu iddiaya şu şekilde cevap veriyor:

İtban’dan (r.a.) Rasulullah (s.a.v.) şöyle dedi:

“Allah kendi rızasını kazanmak için ‘La ilahe illallah’ diyen kimseye Cehennemi haram kıldı.” (Buhari, Rikaak: 6; İstitabe: 9; Müslim, İman: 47; Tirmizi, İman: 17; Ahmed b. Hanbel, Müsned: 4/44.)

Muaz b. Cebel (r.a.) binek üzerinde yolculukta Allah Rasulü’ne (s.a.v.) arkadaşlık ettiğinde Nebi(s.a.v.) ona:

“Ya Muaz!” diye nida etti.

Muaz b. Cebel:

“Buyur Ya Rasulullah! Hazırım” dedi.

Rasulullah (s.a.v.):

“Allah, Allah’tan başka ibadete layık ilah olmadığına ve Muhammed’in onun kulu ve elçisi olduğuna şehadet eden her kula muhakkak ateşi (Cehennemi) haram kılmıştır.” (Buhari, Cihad: 46; Rikaak: 36; Müslim, İman: 49.)

Ubade b.Samit’den (r.a.) Rasulullah (s.a.v.) şöyle buyurdu:

“Her kim La ilahe illallah ve enne Muhammedun Rasulullah şehadetini getirirse Allah ona ateşi (Cehennemi) haram eder.” (Buhari, Enbiya: 47; Tefsir: 5/17; Müslim, İman: 46; Tirmizi, Kıyame: 10; Ahmed b. Hanbel, Müsned: 2/436, 5/292.)

Ebu Hureyre Rasulullah (s.a.v.)’tan şöyle buyurdu:

“Allah’tan başka ibadete layık ilah olmadığına ve benim de Allah’ın Rasulü olduğuma şehadet ederim. Her kim hiçbir şüpheye yer bırakmaksızın bu iki kelimeyle Allah’ın huzuruna çıkarsa Cennet’e girer. (Müslim, İman: 10.)

Rasulullah’ın (s.a.v.) “La ilahe illallah diyen kimse ateşe (cehenneme) girmez” (Buhari, İlim: 105; Müslim, İman: 10.) hadisi ve benzeri hadisler, bir çokları tarafından yanlış yorumlanmış, bazıları ise hadisler karşısında zorlanmış, hatta bunlara mensuh diyenler bile olmuştur.

Çünkü tevhid (La ilahe illallah) kelimesi; Allah’tan (c.c.) başka tapınılan ve saygı gösterilenleri reddetmeyi, Allah (c.c.) sevgisini, Allah’ın (c.c.) tüm emirlerine boyun eğmeyi ve teslimiyeti, Allah’a (c.c.) kamil manada itaati, samimi ve ihlaslı olarak şirkten uzak bir şekilde ibadet etmeyi, yasakladığını yasaklamayı, ver dediğini vermeyi, onun için sevmeyi, O’nun için buğzetmeyi gerektirir.

“La ilahe illallah” kelimesini dille söyleyen bir kimsenin bütün amellerini şirkten temizlemesi gerekir.

Rasulullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur:

“Kim La ilahe illallah’ der ve Allah’tan başka ibadet edilenleri inkar ederse, malı, kanı haram kılınmış olur. Hesabı ise Allah’a bırakılmıştır.” (Müslim, İman: 23; Ahmed b. Hanbel, Müsned: 3/472.)

Muhammed b. Abdu’l Vehhab en-Necdi bu hadisle ilgili olarak şöyle diyor:

“İşte Allah Rasulü bu kelimenin manasını en açık şekilde izah etmiştir. Dikkat edilirse hadis, bu kelimeyi sadece dil ile söyleyen kimsenin malının ve canının haram olmayacağını, sadece bu kelimenin manasını bilmekle imanın gereğinin yerine getirilmiş olmayacağını bildiriyor.

Evet, bu kelimeyi sadece ikrar etmek, Allah’tan başka ibadete layık ilah olmadığını, O’nun eşi ve ortağı bulunmadığını söylemek kişinin can ve mal emniyetini sağlamak için yeterli olmuyor.

Kişinin can ve mal emniyetine sahip olabilmesi için yukarıda sıralanan şartlarla amel edip, tüm küfür çeşitleri ve düzenlerini reddetmesi, üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirmesi gerekir. Bu kelimenin gereklerini yerine getirmediği, bunlardan biraz olsun uzaklaştığı ya da şüphe ettiği taktirde can ve mal güvenliği söz konusu olmaz. (Kitabu’t-tevhid: 115.)

Şunu kesinlikle bilmemiz gerekecektir ki: Amaç, sadece bu kelimenin (La ilahe illallah’ın) lafızlarını saymak veya ezberlemek değildir.

Nitekim Vehb b. Münebbih kendisine “La ilahe illallah Cennetin anahtarı değil midir?” diye soran bir kimseye şu cevabı vermiştir:

“Elbette öyledir, ancak açacak olan anahtarın dişleri varsa! Bilindiği gibi hiçbir anahtar dişsiz değildir. Ancak dişleri olan bir anahtar getirirsen senin için Cennetin kapısı açılır, aksi takdirde açılmaz.

İşte bu anahtarın dişleri, “La ilahe illallah” kelimesinin manasını bilip, şartlarını yerine getirerek amel etmektir. Bunlardan bazıları şunlardır:

1. La ilahe illallah kelimesinin red ve ispat anlamında taşıdığı tüm manaları gereğince bilmek.

2. Şüpheye yer bırakmayan gerçek anlamda iman. Bu kelimeyi söyleyen kimse, şek ve şüphe bulunmaksızın kelimenin neye delalet ettiğini ve içeriğinin ne olduğunu bilmelidir. Çünkü iman denilince, onda zannın yeri yoktur, onda kesin bilgi şarttır.

3. Bu kelimenin gerektirdiği tüm şartları, diliyle ve kalbiyle kabullenip teslim olmak.

4. Bu kelimenin gerektirdiği şeylere boyun eğmek ve buna aykırı olan her şeyi terketmek.

5. Doğruluk. Amellerin kalbin söylediği ve dilin ifade ettiğiyle uyumlu olması.

6. İhlas. Şirk şaibelerinden ve kötülüklerinden arınarak halis bir niyetle amel etmek.

7. La ilahe illallah kelimesini söyleyip gereğince amel edenleri sevmek, yerine getirmeyip çelişki içinde olanlardan da nefret etmek.

8. Müminleri dost edinmek, kafirlerden uzak durmak ve tağutu reddetmek.

İbn-i Teymiyye ve bazılarının şu sözü, bu konu hakkında söylenecek sözlerin en güzelidir.

“Tüm bu hadisler, şehadet kelimesini söyleyen ve bu hal üzere ölen kimseler hakkındadır.”

Bu hadisler, diğer rivayetlerde “doğrulamak, manasını bilmek hiçbir şekilde şüphe etmemek, kalbinden halisane bir yakinle söylemek” gibi kayıtlarda da görülmektedir.

Şüphesiz tevhidin hakikati, ruhu tümden Allah’a (c.c.) yönelterek Allah’tan (c.c.) başka ibadete layık ilah olmadığına şehadet etmektir. Böyle bir kimse sözünde doğru olduğu takdirde Cennete girecektir. Çünkü ihlas, tüm günahlardan gerçekten tevbe ederek kalbi Allah’a (c.c.) yöneltmektir. Kul bu hal üzere öldüğü takdirde Cennete nail olacaktır.

Mütevatir hadislerde kalbinde bir arpa veya hardal tanesi ya da toz zerresi kadar da olsa imandan eser bulunan kimsenin, ateşte ebedi olarak kalmayacağı, “La ilahe illallah” üzere ölenin, cezasını çektikten sonra Cehennemden çıkacağı ve ateşin Allah (c.c.) için namaz kılıp secde eden ademoğlunun secde izlerini yakmayacağı bildirilmiştir.

Bütün bu açıklamalardan, Allah’tan (c.c.) başka ibadete layık ilah olmadığına ve Muhammed’in (s.a.v.) Allah’ın (c.c.) kulu ve elçisi olduğuna şehadet eden kimse için Cehennemin haram kılındığı anlaşılmaktadır.Ancak önemli kayıtlarda bunun şartları da belirtilmiştir. Dolayısıyla ihlastan, yakinden uzak olan ve manasını idrak etmeksizin bilmeden kelime-i şehadeti söyleyen kimsenin, ölümü sırasında bununla imtihan olacağından korkulur; bu durumda şehadetten ayrılarak, şehadet üzere ölmeyebilir.

Çoğu kimse “La ilahe illallah” kelimesini sadece bir örf ve gelenek olarak söylemekte, iman kalplerinin derinliklerine girmemektedir. Bu kimseler çoğunlukla, hadislerde açıklandığı gibi ölüm anında fitneye uğramaktadırlar.

O zaman sorulduğunda hadiste belirtildiği üzere;

“İnsanları bir şey söylerken işittim, ben de söyledim” (Buhari, Cenaiz: 68, 87; Müslim, Cennet: 70. Ebu Davud, Cenaiz: 78; Nesai, Cenaiz: 110; Tirmizi, Cenaiz: 70.) şeklinde cevap verirler. Bu gibi kimselerin amelleri de çoğunlukla kendileri gibi olanları kuru bir taklitten öteye gitmez. Onların hali şu ayette belirtilene oldukça yakındır.

Allah (c.c.) şöyle buyuruyor:

“... Biz atalarımızı bir din üzere bulduk; şimdi biz de onların izine uyuyoruz” derlerdi...” (Zuhruf: 43/23)

O halde kişinin bu kelimeyi; ihlasla ve tam bir yakinle, ayrıca günah işlemeden, günahta ısrarlı olmadan gerçek bir kavrayışla söylemesi konusunda, hadisler arasında bir çelişki yoktur. Burada ihlas ve yakinin tam olması için Allah’ı (c.c.) her şeyden fazla sevme zorunluluğu da vardır. Bu durumda kişi Allah’ın (c.c.) yasakladığı şeylere karşı kalbinde herhangi bir meyil veya sevgi hissetmeyecektir.

Şüphesiz, bu iman, tevbe, ihlas, sevgi ve yakin, gecenin gündüzü giderdiği gibi ondaki günahları giderecektir.

Muhammed b. Abdulvehhab hadisler için şöyle bir açıklama getirmiştir:

Bunların, bir başka şüphesi şudur;

“Rasulullah (s.a.v.) “La ilahe illallah” diyen bir adamı öldürmesi üzerine, Üsame’yi (r.a.) azarlayarak:

“Sen, o adamı ‘La ilahe illallah’ dedikten sonra mı öldürdün?” demiş (Buhari, Diyet: 2; Müslim, İman: 96, 158, 159.) ayrıca:

“İnsanlarla, ‘La ilahe illallah’ deyinceye kadar savaşmakla emrolundum” buyurmuştur.” (Buhari, İman: 17; Müslim, İman: 22, 41; Tirmizi, İman: 1-2.)

“La ilahe illallah” diyenlere dokunulmayacağına dair daha başka hadisler de vardır. Cahillerin bu hadisleri delil olarak getirmedeki amaçları; “La ilahe illallah” ı, amellerinde göstermeseler bile sırf dille söyleyenlerin tekfir edilemeyecekleri, öldürülemeyecekleri, hatta ne yaparlarsa yapsınlar, haklarında bir şey yapılamayacağı şeklindeki görüşlerini ispatlamaktır.

Bu cahil müşriklere denir ki:

“Rasulullah (s.a.v.) “La ilahe illallah” diyen yahudilerle savaştı ve onları esir aldı. Rasulullah’ın (s.a.v.) ashabı da, Allah’tan (c.c.) başka ibadete layık ilah olmadığına ve Muhammed’in (s.a.v.) de Allah’ın Rasulü olduğuna şehadette bulunmalarına, namaz kılıp, müslüman olduklarını ileri sürmelerine rağmen, Beni Hanife ile savaştı. Ali b. Ebu Talib tarafından yakılanların durumları da böyleydi. Bu cahiller de, öldükten sonra dirilmeyi inkar edenlerin kafir olduklarına ikrar ediyor ve öldürülmeleri gerektiğini belirtiyorlardı. Bu kimseler:

“La ilahe illallah” dedikleri halde bu bir şey değiştirmedi. Tıpkı; İslamın rükunlarından herhangi birisini inkar eden bir kimsenin tevhid kelimesini söylemesinin, tekfir olunması ve öldürülmesi açısından bir şeyi değiştirmediği gibi. Rükunlardan birini inkar durumunda kişi tekfir ediliyorsa, fer’i meselelerle ilgili herhangi bir şeyi inkar halinde neden tekfir edilmesin?

Usame (r.a.), “La ilahe illallah” diyen bir kişiyi, can ve mal korkusuyla müslüman olduğu zannıyla öldürmüş. Rasulullah (s.a.v.) da yanlış bir uygulamada bulunduğunu belirterek onu azarlamıştı. Eğer bir kişi, müslüman olduğunu açıklarsa, bu kişiden aksi bir durum sabit olmadıkça malına ve canına dokunulmaz. Yüce Allah bununla ilgili olarak şöyle buyurmuştur:

“Ey iman edenler! Allah yolunda savaşa çıktığınız zaman iyi anlayıp dinleyin. Size selam verene, dünya hayatının geçici menfaatine göz dikerek, “Sen mümin değilsin” demeyin.” (Nisa: 4/94)

İşte bu ayete göre; tevhid kelimesini söyleyen, fakat durumunu bilmediğimiz bir kişiyle karşılaşmamız halinde, iyice araştırıp durumunu belirleyinceye kadar, onun malına ve canına dokunmamamız gerekir. Eğer İslama aykırı bir durum sergilerse öldürülür. Çünkü:

“İyi anlayıp dinleyin, tespit edip ortaya çıkarın” ifadesi buna işaret etmektedir. Bu kelimeyi söyleyen kişi, buna uygun amel etmediği görüldüğü takdirde, eğer öldürülmeyecekse araştırıp soruşturmanın bir manası yoktur. Nitekim bu konuda, manası bizim yaptığımız yoruma uygun bir çok hadis vardır. Yani bir kişi tevhid kelimesini söyleyip müslüman olduğunu açığa vurursa, ona dokunmamak vaciptir. Ancak söyledikleriyle çelişen bir durum tespit edildiği takdirde gereken yapılır.

Bunun delili ise şu hadistir:

Rasulullah (s.a.v.) Usame’ye (r.a.) şöyle buyurmuştu:

“Sen, o adamı ‘La ilahe illallah’ dedikten sonra mı öldürdün?”

Yine şöyle buyurmuştur:

“İnsanlarla “La ilahe illallah” deyinceye kadar savaşmakla emrolundum.”

Haricilerle ilgili olarak da şöyle buyurmuştur:

“Onlarla nerede karşılaşırsanız, hemen öldürün. Eğer ben onlara erişebilseydim (onları görebilseydim), onları tıpkı Ad kavminin öldürülmesi gibi, öldürürdüm.” (Bu iki hadisin birleşmesinden meydana gelen bir hadistir. Bunlardan ilki: “Onları nerede bulursanız, hemen öldürün” Buhari, Salat: 28; İstitabe: 3; Müslim, Zekat: 1066. İkincisi: “Ad kavminin öldürülmesi gibi onları öldürürdüm.” Buhari, İ’tisam: 2, 28; Müslim, Zekat: 1064.)

Hariciler, çok ibadet eden ve çok tehlil getiren (La ilahe illallah diyen) kimselerdi. Hatta, sahabeler, onları gördüklerinde kendi ibadetlerini küçümserlerdi. Bunlar ilmi sahabelerden öğreniyorlardı. Bütün bunlara rağmen, “La ilahe illallah” demeleri, fazla ibadet etmeleri ve müslüman olduklarını söylemeleri onlara bir yarar getirmedi. Daha önce anlattığımız, yahudilerle ve Beni Hanife ile savaş durumu da böyleydi.

Hafız İbn-i Receb Kelimetü’l-İhlas ismiyle isimlendirdiği risalesinde konuyu şöyle açıklamıştır. (Hafız İbn Receb el-Hanbeli, Kelimetü’l-İhlas: 13-14.)

Rasulullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur:

“La ilahe illallah, Muhammedun Rasulullah’a şehadet edinceye kadar insanlarla savaşmakla emrolundum.” (Buhari, İman: 16.)

Ömer (r.a.) ve sahabeden bir grup, bu hadisi şeriften yalnızca bu iki şehadeti getiren herkesin dünya cezasından (onlarla savaştan) kurtulacağını anlamışlardı. Ancak “La ilahe illallah”a şehadet etmesine rağmen zekatı vermeyen kimseyle savaş etme hususunda tereddüte düşmüşlerdi. Ebu Bekir Sıddık (r.a.) bu hadis-i şeriften kendisiyle savaşılmayacak olanın, ancak “La ilahe illallah”ı söyleyip, bunun mana ve gereğince hareket eden kişi olduğunu anlamış ve bu görüşüne Rasulullah’ın (s.a.v.) şu hadisi şerifini dile getirmiştir.

Rasulullah (s.a.v.) şöyle buyurur:

“La ilahe illallah’ı diliyle ikrar edip, bu sözün gereğince hareket ettikleri vakit, onlar benden mallarını ve canlarını korumuş olurlar. İnsanların (gizli işlerinden dolayı olan) hesapları da Allah’a aittir.” (Müslim, İman: 8.)

Ebu Bekir Sıddık (r.a.):

“Zekat malın hakkıdır” demiştir.

Ebu Bekir’in (r.a.) anladığı bu mana İbni Ömer, Enes ve diğer birçok sahabi tarafından Rasulullah’tan (s.a.v.) aşağıdaki gibi rivayet edilmiştir:

“La ilahe illallah Muhammedun Rasulullah deyip namazı gereği gibi kılıp, zekatı verinceye kadar insanlarla muharebe etmekle emrolundum. ” (Buhari, İman: 16; Müslim, İman: 8.)

Bu hadisin içerdiği manaya, şu ayetler de delil oluşturmaktadır.

Allah (c.c.) şöyle buyuruyor:

“Eğer tevbe eder, namazı kılar ve zekat verirlerse yollarını serbest bırakın.” (Tevbe: 9/5)

“Eğer tevbe eder, namazı kılar ve zekatı verirlerse sizin kardeşiniz olurlar.” (Tevbe: 9/11)

Bu dindeki kardeşlik, ancak tevhidle beraber diğer farzların da edasıyla gerçekleşir. Şirkten tevbe ise, ancak tevhidle mümkün olabilmektedir.

Ebu Bekir Sıddık (r.a.) bu hadisten çıkardığı manayı sahabiye açıklayınca, onu doğrulayarak bu görüşünü kabul ettiler. Sadece La ilahe illallah Muhammedun Rasulullah diyen kimseden, dünya cezasının kaldırılmayacağını, (muaf tutulmayacağını) aksine İslam’ın şartlarından birini ihlal ettiğinden dolayı muhakkak cezalandırılacağını bundan dolayı ahirette de ceza göreceğini bildirmişlerdir.

Alimlerden bir grup şöyle demiştir:

Bu hadislrde geçen “La ilahe illallah”ı söyleyip ona şehadet etmek, Cehennemden kurtulmayı ve Cennete girmeyi gerektirir. Bu gereklilik ise, söylenen sözün şartlarının hepsinin bir arada bulunması ve onu ortadan kaldıracak bir durumun olmaması halinde geçerli olur. Tevhid kelimesinin şartlarından biri eksik olduğunda veya onu ortadan kaldıracak bir söz ve amel bulunduğunda bu kelime, söyleyenin Cehennemden kurtulmasını ve Cennete girmesini sağlayamaz. Bu, Hasan ve Vehb İbn-i Münebbihe’nin açık görüşüdür.

Firuzdak’ın hanımı öldüğünde, defnedilirken Hasan (r.a.) Firuzdak’a şöyle sordu:

“Bu günün için sen ne hazırladın”

Firuzdak:

“Yetmiş yıldan beri söyleyegeldiğim “La ilahe illallah” diye cevap verdi.

Bunun üzerine Hasan (r.a.):

“Bu ne güzel hazırlık! Fakat La ilahe illallah için bilinmesi ve uyulması gereken bir takım şartlar vardır. Ayrıca iffetli kadınlara iftira etmekten sakın” dedi.

Hasan’a (r.a.) denildi ki:

“İnsanlar La ilahe illallah diyen kimsenin Cennete gireceğini söylüyorlar. Ne dersin?”

Hasan (r.a.):

“Kim La ilahe illallah der ve onun hakkını verir yani gerekleriyle amel eder, onu bozucu şeylerden kaçınıp şartlarını hakkıyla eda ederse Cennete girer.”

Veh bin Münebbih’e “La ilahe illallah Cennetin anahtarı değil midir?” diye soran kimseye o şöyle cevap verir:

“Evet. Fakat, her anahtarın dişleri vardır. Eğer dişli anahtar getirirsen kapı sana açılır. Anahtarın dişleri yoksa açılmaz.” (Buhari, Cenaiz: 1.)

İlim ehlinden nakletmiş olduğum bu sözler, bence bu zan ve şüphelere reddiye olarak yeterlidir.

“La ilahe illallah” diyen salih bir kimse, sihir yapmak ve sihir ehlini doğrulamak, Allah’tan (c.c.) başkasının gaybı bildiğini iddia etmek, kafir ve müşrikleri dost edinmek, din ehliyle alay etmek, din adamlarını Rab edinmek, Allah’tan (c.c.) başkasına kurban kesmek, hakimiyeti Allah’tan (c.c.) başkasına vermek, Allah’tan (c.c.) başkasına dua etmek ve Allah’la (c.c.) kendisi arasında vasıtalar edinmek vb. şeyleri yaparsa “La ilahe illallah”sözü ona hiçbir şekilde fayda vermez.

Cahiller kendilerine delil olarak mücmel (kapalı) nasları alır, bunun yanında tamamen açıklanmış nasları terkederler. Bunların hali kitabın bir kısmına inanıp bir kısmını inkar edenlerin haline benzer.

Allah Teala bu çeşit insanlar hakkında şöyle buyuruyor:

“Kitab’ı sana indiren O’dur. O kitabın bir kısmı muhkem ayetlerdir; bunlar Kitab’ın aslıdır. Diğerleri ise müteşabih ayetlerdir. Kalplerinde eğrilik bulunan kimseler, fitne çıkarmak ve (heveslerine uygun) tevilini yapmak için müteşabih olan ayetlere tabi olurlar. Oysa müteşabihin tevilini Allah’tan başkası bilmez. İlimde yüksek dereceye erişmiş olanlar ise: ‘Biz ona inandık, hepsi de Rabbimiz katındadır.’ derler. Bunu, akıl sahiplerinden başkası düşünmez.”

“Rabbimiz! Bizi doğru yola ilettikten sonra kalplerimizi (bu yoldan) saptırma ve bize kendi katından bir rahmet bağışla; şüphesiz bağış sahibi olan yalnız Sensin.”

“Rabbimiz! Geleceğinde şüphe olmayan Kıyamet Gününde insanları toplayacak olan muhakkak Sensin. Allah, elbette vaadinden dönmez.” (Al-i İmran: 3/7-9)

Ey Allah’ım! Bizi hakkı hak bilip, ona tabi olan ve batılı batıl bilip ondan sakınanlardan eyle.

Ameller Niyetlere Göredir" Hadisinin Anlamı





"Niyet" kelimesinin manası sözlükte kast, yani bir işe girişmek demektir. Şer’i manası ise şöyledir; Allah'ın rızasını isteyerek, Allah’ın emrini yerine getirmek için, kalbin yapılacak işe yönelmesidir. (İmam Nevevi 40 Hadis)

Burada görüldüğü üzere niyetin şer’i olabilmesi için;

1-Allah’ın rızası istenecek,

2-Allah’ın emri yerine getirilecek, yoksa Allah rızası istenerek Allah’ın yasakladığı yapılamaz. Yapılırsa duruma göre küfür veya haram olur, çünkü iyi niyet, haramı helal kılmaz.

Allah hüküm koymada kendisine ortak kabul etmezken, Allah’ın hükmü ile hükmetmeyenler kafir iken, kişinin iyi niyetle Allah’ın kanunları dışında kanun koyması, ne kadar iyi niyet taşırsa taşısın kendisini küfürden kurtaramaz.

"Kim Tağut’u reddederse  iman etmiştir" (Bakara 256) buyurulurken, tağutları desteklemek, iyi niyetle de olsa imansızlıktır. Küfür olan fiillerin, iyi niyetle de olsa, yapanı kafir yaptığının ayet ve hadislerde de açık delilleri vardır, şöyle ki;

"Onlar, Allah’ı bırakıp alimlerini (ahbar), rahiplerini (ruhban), Meryem oğlu Mesih’i Rabler edindiler. Halbuki onlar, bir tek ilaha ibadet etmekten başkasıyla emrolunmamışlardı. O’ndan başka İlah yoktur. O bunların ortak koştukları her şeyden münezzehtir." (Tevbe 31)

Allah Resulü, bu ayeti okurken işiten Adiyy b. Hatem; “Ya Muhammed biz alimlerimize ibadet etmiyorduk ki! ” der. Rasulullah (sav); “Onlar, yani alimleriniz Allah’ın haram kıldığını helal, helal kıldığını haram kıldıklarında, siz itaat etmiyor muydunuz.?" Adiyy b. Hatem evet der. Rasulullah (sav); "işte böylece rab ediniyordunuz" dedi.

Burada bakıldığında Adiyy b. Hatem, bu şekildeki itaatin, ibadet olduğunu bilmiyor ve alimlere, iyi niyetle Allah’ın alim kullarıdır diye, Allah’tan ecir bekleyerek itaat ediyordu. Ama bu, kendini ve kendisi gibileri şirkten kurtarmıyordu. Ayet ve hadis, böylelerinin küfürde olduğunu bize bildiriyor. Bu konu hemen hemen bütün tefsirlerde geçer. (Yukarıda bahsi geçen hadis Tirmizi’de geçmektedir.)

Bir başka örnek ; Darimi’nin Müsned’inde nakledildiğine göre, Ebu Musa el Eş'ari, Abdullah bin Mesud’a gelip şöyle der; "Ey Abdurrahman’ın Babası! ben az önce mescidde bir şeyler gördüm, fakat onu yeni görüyorum. Bununla birlikte Allah’a andolsun ki, hayırdan başka bir şey görmüş değilim." Abdullah; "O da neymiş.?" diye sorunca, Ebu Musa; "Ömrün yeterse göreceksin, ben mescidde oturarak, halka halka olmuş ve namazı bekleyen topluluklar gördüm. Ellerinde çakıl taşları olduğu halde, her halkada bir kişi, onlara " yüz defa tekbir getirin" diyor, onlar da yüz defa tekbir getiriyorlar." Yüz defa tehlil getirin" diyor, onlar da yüz defa tehlil getiriyorlar." Yüz defa tesbih getirin" diyor, onlar da yüz defa tesbih getiriyorlar." dedi. Abdullah ibni Mesud; "Peki onlara ne dedin?" diye sorunca, Ebu Musa; "Onlara bir şey demedim, senin görüşünü bekledim, senin vereceğin emri bekledim." dedi.

Abdullah dedi ki; "Sen bunun yerine ne diye, günahlarını saymalarını emretmedin? Ve hasenatlarının hiçbir şekilde zayi olmayacağına dair teminat vermedin?" Sonra, kalkıp gitti ve biz de onunla birlikte gittik. Nihayet bu halkalardan birine vardı, başlarında durdu ve şöyle dedi; "Şu yaptığınızı gördüğüm şey nedir?" cevap olarak; "Ey Abdurrahman’ın babası! Onlar tekbir, tehlil ve tesbihi kendileriyle saydığımız çakıl taşlarıdır." dediler. Bunun üzerine Abdullah b. Mes’ud şöyle dedi; "Siz kötülüklerinizi sayınız. Ben hasenatınızdan hiçbir şeyin zayi olmayacağına dair size teminat veriyorum. Ey Muhammed ümmeti! Ne oldu size? Ne çabuk helake koştunuz? Yoksa siz sapıklık kapılarını açanlardan mısınız?" Onlar; "Allah’a yemin olsun Ey Abdurrahman’ın babası! Hayırdan başka bir isteğimiz yoktu."dediler. Abdullah şöyle dedi; "Nice hayır isteyen vardır ki, onu bir türlü isabet ettiremez."

Bu hadiseyi dikkatle incelersek, çakıl taşlarıyla zikir çeken insanların iyi niyetli olduğunu görüyoruz. Bunu zaten kendileri de söylüyor. Resulullah’ın yapmadığı, yapılmasını istemediği bir ameli yapmak İbni Mes’ud’un gözüyle sapıklık kapılarını açmaktır.

Bir başka örnek; Allah Teala, ayet-i kerimesinde şöyle buyuruyor;

"Onlardan ölen hiçbir kimsenin namazını kılma, kabirleri başında da durma. Çünkü onlar Allah’ı ve Resulünü inkar ettiler ve fasık olarak öldüler." (Tevbe 84)

Bu ayetin nüzul sebebi olarak anlatılan Abdullah i. Ubey, münafıkların reisiydi. Ölümü sırasında Allah Resulü’nün gömleğinin kendisine kefen olarak vermesini istedi. Hz. Ömer buna engel olmak istedi. Rasulullah (sav); "Belki etrafındaki münafıklar Müslüman olabilirler," dedi ve gömleği verdi. Bunun üzerine bin kadar münafık Müslüman oldu. Bir süre sonra o münafık öldü. Rasulullah (S.A.V.) onun namazını kılmak istedi, ayet indi ve yasak kılındı. (Ö. N. Bilmen)

Bu olaya da bakıyoruz ki, Rasulullah (sav) yeni İslâm'a giren o insanların Abdullah i. Selul’e iyi davrandığını görüp İslâm'ı kabul ettiklerini bildiği halde, onun namazını kılmazsa tekrar fitneye düşüp, küfre sapabilirler demiyor. Emre uyarak, münafığın namazını terk ediyor. Haşa, Allah Resulü şöyle diyemez miydi? "Benim niyetim iyi, çünkü ben bunun namazını kılmazsam, İslâm'a yeni giren kişiler bu işe kızar ve dinden dönebilirler, ben kılayım ki, onların gönlü iyice yatışsın.." Bu düşünülemez bile, çünkü, Allah’ın yasak kıldığı bir şey iyi niyetle de olsa yapılamaz.

Bakalım putperest müşriklerin, putlara ibadet ederken niyetleri neymiş, Allah Teala şöyle buyuruyor;

"Uyanık olun! Halis olan din yalnız Allah’ındır. O’ndan başka veliler edinenler, "Biz bunlara ancak, bizleri Allah’a yaklaştırsınlar diye ibadet ediyoruz."derler. Muhakkak ki Allah, ihtilaf edip durdukları şeyler hakkında, aralarında hüküm verecektir. Şüphe yok ki Allah, yalan söyleyen, kafir olan hiçbir kimseye hidayet vermez." (Zümer 3)

"Allah'tan başka kendilerine yakınlık sağlamak için ilah edindikleri şeyler, kendilerine yardım etselerdi ya! Hayır, onları bırakıp gittiler. Bu onların yalanı ve uydurup durdukları şeydir." (Ahkaf 28)

"Onlar Allah'ı bırakıp, kendilerine ne bir zarar ne bir fayda vermeyecek olan şeylere taparlar. Bir de, bunlar Allah katında bizim şefaatçilerimizdir,derler. De ki : Siz Allah'a, göklerde ve yerde bilmeyeceği bir şeyi mi haber veriyorsunuz? Haşa, O ortak tutmakta oldukları her şeyden münezzeh ve yücedir." (Yunus 18 )

Bu ayetlerde de görüyoruz ki, müşrikler Allah'ı biliyor ve; iyi niyetle, putların kendilerine Allah nezdinde yardım edeceğini zannediyorlar. Çünkü onlara göre putlar, Allah katında hatırlı kimselerin heykelleridir. Bakın putperestlerin bu inancını İmam Katade şöyle anlatıyor; "Müşriklere Rabbiniz ve yaratıcınız kimdir, gökleri ve yeri kim yaratmıştır, Semadan su indiren kimdir? diye sorulduğunda; Allah diyorlardı. Bu sefer onlara, peki putlara ibadetinizin anlamı nedir denilince, şöyle cevap veriyorlardı, "Bizi Allah'a yaklaştırsınlar, O'nun nezdinde bize şefaat etsinler diye." (Kurtubi C. 15 s 140)

Demek ki müşrikler, Allah'a düşmanlık olsun diye değil, bilakis Allah'a yaklaşmak, Allah'a dost olmak istiyorlar. Bu sebeple putları kutsayıp yüceltiyorlardı. Kendilerince bunlar Allah dostuydu. Allah dostuna dostluk, Allah'a dostluktu. Ama bütün bunlar, putları ilahlaştırmak olduğu için ve Allah'a yapılması gereken itaat ve ibadeti bunlara yaptıklarından müşrik oluyorlardı. Yani niyetleri iyiydi fakat yaptıkları vahye aykırıydı. Zaten putperestlik iyi niyetle yapılan, fakat batıl bir şekilde ortaya çıkan bir şeydir. Bakın nasıl çıktı;

Nuh (as) kavmi içerisinde Vedd diye biri vardı. Vedd, kavmi içinde sevilen Müslüman bir kişiydi. Ölünce, Babil yurdunda kabrinin etrafında ordu kurdular, yas tuttular. İblis onların bu feryadını görünce, bir insan biçiminde onlara; "Sizin ağlayıp sızlandığınızı ve üzüldüğünüzü görüyorum, size onun bir şeklini, resmini yapsam, toplandığınız yere koysanız da onu ansanız." dedi. "Olur" dediler. Bunun üzerine Vedd'in bir şeklini yaptı, onu toplantı yerlerine koydular. Babilliler onu anarlardı. İblis bunu görünce; "Evlerinize de yapsam, herkes evlerinde de ansa olur mu?" dedi. Onu da yaptı. Bu şekilde onu anar oldular. Sonra, çocukları yetişti, çocukları büyüklerin ona yaptıklarını görüyordu. Nesil uzadıkça onu niye andıkları unutuldu. Tuttular ona ilah diye tapmaya başladılar. İşte yeryüzünde ilk tapılan Vedd oldu." ( M. Hamdi Yazır C. 8 s.356)

Burada da anlaşılıyor ki; putperestlik iyi niyetle başlamış. Çünkü Vedd, Müslüman, salih ve evliya insandı. Bu sebepten dolayı onu hatırlamak, onu hiç unutmamak için heykelini yapmışlardı. Böylece kendilerince Allah'a karşı ibadetlerini huşu ile yapabileceklerini zannediyorlardı. Bu iyi niyet, nasıl ki putperestliği doğurdu ise; hakimiyeti, yani kanun koyma hakkını Allah'tan başkasına vermek; iyi niyetle de olsa putperestlikten başka bir şey doğurmaz. Bütün bunlardan anlaşıldığı üzere; "İslâm'da parti yoktur ama, biz particiliği kullanıp İslâm'ın gelmesi için çalışıyoruz. Amaç İslâm devleti olduğundan caiz olur. Ameller niyete göredir, bizim niyetimiz de iyi." diyenlerin, bu hadisi delil göstermeleri, boş ve geçersiz bir iddiadan başka bir şey değildir. Bunun kendilerine delil olan bir tarafı yoktur.

54 FARZ (1)

İslâm âlimleri, her Müslümanın öğrenmesi, inanması ve tâbi olması lâzım olan farzlardan 54 adedini seçmişlerdir. Ellidört farz şunlardır:

1- Allahü teâlâyı bir bilip, O’nu hiç unutmamak.

2- Helâlinden yemek ve içmek.

3- Abdest almak.

4- Her gün beş vakit namaz kılmak.

5- Namaz kılacağı zaman hayzdan ve cünüplükten gusletmek.

6- Kişinin rızkına, Allahü teâlânın kefîl olduğunu hak bilmek ve inanmak.

7- Helâlinden temiz elbise giymek.

8- Hakka tevekkül ederek çalışmak.

9- Kanaat etmek.

10- Nimetlerin mukâbilinde, Allahü teâlâya şükretmek. yani, onları emrolunan yerlerde kullanmak.

11- Cenâb-ı Haktan gelen kazâya râzı olmak.

12- Belâlara sabretmek, yani isyan etmemek.

13- Günahlardan tevbe etmek.

14- İhlâs üzere ibâdet etmek.

15- İnsan ve cin şeytanlarını düşman bilmek.

16- Kur’ân-ı kerîmi hüccet, senet kabul etmek. Onun hükmüne râzı olmak.

17- Ölümü hak bilmek ve ölüme hazırlanmak.

18- Allahü teâlânın sevdiğini sevip, sevmediğinden kaçmak.

19- Babaya ve anaya iyilik etmek.

20- İyilikleri emir, kötülükleri men etmek.

21- Mahrem olan akrabayı ziyaret etmek.

22- Emânete hıyânet etmemek.

23- Daima, Allahü teâlâdan korkup, haram işlemekten sakınmak
24- Allahü teâlâya ve Resûlüne itaat etmek. Yani farzları yapıp, haramlardan sakınmak.

25- Günahlardan kaçıp, ibâdet ile meşgûl olmak.

26- Kanûnlara karşı gelmemek.

27- Âleme ibret nazarı ile bakmak.

28- Allahü teâlânın varlığını tefekkür etmek.

29- Dilini haram ve fuhuş olan sözlerden korumak.

30- Kalbini, Allahü teâlâdan başka her şeyden temizlemek.

31- Hiç bir kimseyi, alaya almamak.

32- Harama bakmamak.

33- Her hâlde, sözünde durmak.

34- Kulağını fuhuş ve çalgı gibi haram olan şeyleri dinlemekten korumak.

35- Farzları ve haramları öğrenmek.

36- Tartı ve ölçü âletlerini, hak üzere kullanmak.

37- Allahü teâlânın azabından emîn olmayıp, daima korkmak.

38- Müslüman fakirlerine zekât vermek ve yardım etmek.

39- Allahü teâlânın rahmetinden, ümidini kesmemek.

40- Nefsinin haram olan isteklerine tâbi olmamak.

41- Aç olanı, Allah rızâsı için doyurmak.

42- Kifâyet miktarı rızık (Yiyecek, giyecek ve mesken) kazanmak için çalışmak.

43- Malının zekâtını, mahsûlünün uşrunu vermek.

44- Âdetli ve lohusa hâlinde bulunan ehline yakın olmamak.

45- Kalbini günahlardan temizlemek.

46- Kibirli olmaktan sakınmak.

47- Bâliğ olmamış yetimin malını korumak.

48- Lût kavminin yaptığı habis işten uzak olmak.

49- Beş vakit namazı vaktinde kılıp, kazâya bırakmamak.

50- Zulümle, kimsenin malını almamak.

51- Allahü teâlâya şirk koşmamak.

52- Zinâdan kaçınmak.

53- Alkollü içkileri içmemek.

54- Yalan yere yemîn etmemek
_________________
Rabbimiz bize imanın zevkini,şevkini, duygusunu tattırsın.
Ve o imanla, o şevk ile yaşatsın...
Rabbimiz bizi sevdiği kul eylesin,sevdiği yollarda yürütsün.
mec

Kitâb ve Sünnet'te bulunan nasslar, bize Cenâb-ı Hakk'ın nerede bulunursak bulunalım Peygamber (s.a.v.) Efendimize salâvat getirmemizi emrettiği hususunda birbirini te'yit etmektedir ve bu noktada müslümanlar da ittifak içindedirler. Ayrıca sahih bir hadiste Peygamber Efendimiz için, Allah'tan vesile, fazilet ve O'nu va'dettiği makâm-ı mahmûd'a eriştirmesini istemeye teşvik olunmuşuzdur.

Binâenaleyh - nasıl Hz. Peygamber'e salât ve selâm getirmek bizim için uyulması gerekli bir esas olarak konmuşsa, aynı şekilde -Allah Teâlâ'dan istememiz emredilen bu vesile - salât ve selâm getirmenin O'nun için bir hak olduğu gibi - Hz. Peygamber için bir haktır.

Cenâb-ı Hakk'ın, kendisine doğru aramamızı emrettiği «vesile» ise tâatta bulunmak suretiyle Allah'a yakınlık sağlamaktır ve bunun kapsamına Allah ve Resulünün emrettiği her şey girer.

İşte bu vesileye bizim ulaşabilmemiz ancak ve ancak kendisine îman ve itaat etmek suretiyle Hz. Peygamber'in izinden gitmekle mümkün olur ki, buna tevessül herkese farzdır.

Kıyamet gününde insanların Hz. Peygamber'den kendilerine şefaat etmesini isteyecekleri, Resûlüllah'ın duasıyla tevessülde bulunup da O'nun duası ve şefaati sebebiyle Cenâb-ı Hakk'ın gözünü tekrar açtığı a'mâ sahâbî örneğinde olduğu üzere sahabenin yağmur duasında ve diğer isteklerinde O'nun şefaatıyla tevessülde bulundukları gibi - Hz. Peygamber'in duası ve şefaatıyla tevessüle gelince; bu üçüncü bir tür olup Cenâb-ı Hakk'ın Resulüne kereminden dolayı O'nun duası ve şefaatini kabul etmesi kabîlindendir.

Resûlüllah'ın kendisi için dua ve şefaatta bulunduğu kimse ile, şefaat etmediği şahıs elbette aynı durumda değildir.

Fakat bâzı kimseler, sahabenin Hz. Peygamberle tevessülünün, onların Resûlüllah'a yemin edip O'nunla istekte bulundukları mânasına geldiğini sanmışlar ve böyle bir şeyin O'nun sağlığında ve vefatından sonra herkes için mutlak olarak meşru olduğunu sanıp bunun peygamberler ve melekler hakkında ve hattâ sâlih kullarla, hakîkatta sâlih bir zât olmasa bile salâh sahibi olduğu zannedilen kimseler hakkında bile caiz olduğuna inanmışlardır.

İslâm âlimlerince tedvin edilmiş hadis alanında kendilerine itimat olunan eserlerin herhangi bir yerinde, ne Buhârî ve Müslim'in Sahîh'lerinde, ne Sünen'lerde, ne de İmânı Ahmed ve diğer zevatın Müsned'leri gibi mutemet Müsned'lerde bu konuda merfû bir hadîs mevcut değildir. Bu tür hadîsler, içerisinde, bile bile hadîs uydurup nakletmeyen, ama bâzan hadîslerde hatâya düşen râvilerin değil, fakat yalancıların uydurduğu yalan ve mevzu birçok hadîsin mevcut olduğu bilinen kitablarda bulunur. Kasden dua ve mevzu hadîs uyduranların zıddına, bile bile yalan söylemeyen, ama hadîslerde hatâ edebilenlere ait rivayetler Sünen'lerde ve İmâm Ahmed ile benzeri âlimlerin Müsned'lerinde yer almaktadır. İmâm Ahmed, Müsned'inde, kasden hadîs uyduranların hiçbirinden rivayette bulunmamıştır.

Bu sebeple el-Hâfız Ebü'l-Alâ el-Hemedânî (el-Hâfız Ebü'l-Alâ Muhammed b. Sehl el-Attâr el-Hemedânî (569/1173): Büyük bir muhaddis, iyi bir kıraat, nahiv ve lügat âlimidir. Bu konularda eserleri vardır. (Ömer Rıdâ Kehhâle, Mu'cemü'l-Müellifîn, Beyrut 1957, X/58). ) ile Üstad Ebü'l-Ferec İbnü'l-Cevzî(Ebü'l-Ferac Abdurrahmân b. Ali el-Cevzî (597/1201) : Bağdad'da doğup orada vefat etmiş tarih ve hadîs âlimi. Matbu ve yazma 300 kadar eseri bilinmektedir (Ziriklî, A'lâm III/316-317). ), Müsned'de mevzu hadîsin bulunup bulunmadığı konusunda tartışmışlar; el-Hâfız Ebü'l-Alâ, Müsned'de mevzu hadîs olduğunu kabul etmemiş, Ebü'I-Ferec ise bulunduğunu ispat ederek Müsned'de bâtıl olduğu bilinen hadîslerin mevcut olduğunu izah etmiştir. Bizce bu iki görüş arasında çelişki yoktur.

Ebü'I-Ferec'in kullandığı ıstılahta «mevzu», herhangi bir hadîsi nakleden kişi onu bile bile uydurmasa, ama hata etse bile bu hadîsin gerçeğe uygun olmadığı hususunda bir delil mevcut olan rivayettir. Bu sebeple o, mevzu hadîslerle ilgili eserinde bu kabilden birçok hadîs zikretmiştir. Bir grup âlim, zikrettiği birçok rivayet dolayısıyla Ebü'I-Ferec'e karşı çıkmış ve bu rivayetlerin bâtıl olduğuna dair delilin mevcut olmadığını belirterek, aksine bu rivayetlerden bir kısmının gerçek olduğunu beyan etmişlerdir. Fakat Ebü'I-Ferec'in mevzu olarak zikrettiği hadîslerin büyük, çoğunluğunun gerçekten mevzu olduğu âlimlerin ittifakıyla kabul edilmiştir,

El-Hâfız Ebü'l-Alâ ve benzerleri ise «mevzu» tabiri ile, rivayet sahibinin bile bile uydurduğu yalan ve uydurma rivayeti kasdetmekte idiler ki, selef arasında kasden yalan rivayet pek fazla değildi.

NAMAZIN ŞARTLARI
Namazın şartları deyince, onlar olmadan namazın da olmayacağı şeyler anlaşılır. Bir şeyi ayakta tutan ana parçaların herbirine "rukün" dendiği için, namazın şartlarından, namaza başladıktan sonra olanlarına aynı zamanda namazın rukünleri denir. Hepsine birden namazın farzları da denir.

Namazın şartları, yani namaza başlamadan önceki farzlar beş tanedir:

l. Hadesten, yani hükmî pislikten temizlik.

2.Necasetten, yani hakiki pislikten temizlik.

3.Avret sayılan bölgeleri örtmek.

4.Namazı Kıbleye dönerek kılmak.

5.Her namazı kendi vaktinde kılmak.

Namazın rükünleri, yani namaza başladıktan sonraki farzlar yedi tanedir:

1. Niyyet, yani kıldığı namazın hangi namaz olduğunu bilmek.

2. Başlangıçtekbiri.

3. Farz namazları ayakta kılmak.

4. Namazda Kur'ân dan mutlaka bir parça okumak.

5. Rukû', yani ayakta iken belden eğilmek.

6. Secde, yani alnını yere değdirmek.

7. Son oturuşta "Tahiyyât" okuyacak kadar durmak.

Namazın gerek şartlarının, gerekse rukünlerinin hepsi farz olduğu için, bunlarsız farz namaz düşünülemez. Birisi dahi bulunmazsa namaz batıl olur, yani tümden gider. Onun için bunların herbiri hakkında biraz bilgi vermek gerekir.

Hükmî Pislikten (Hadesten) Temizlik

Temizlik bölümünde de gördüğümüz gibi hades, hükmî olan, yani varsayılan pislik, ya da manevî olan pislik demektir ki. cünüplük ve abdestsizlikten ibarettir. Buna göre âdeti ve lohusalığı biten ve cünüp olan mükellefin yıkanması, abdesti bulunmayanın da abdest alması, bunları yapamıyorsa teyemmüm etmesi gerekir. Namaza ancak böyle başlayabilir.

Gerçek Pislikten (Necasetten) Temizlik

Namaz kılanın hem vücudu ve elbisesinin, hem de namaz kılacağı yerin temiz olması demektir. Pis olan şeyler bölümünde kaba ve hafif sayılan pislikleri görmüş, onların ne kadarının namaza engel olacağını ve nasıl temizleneceklerini anlatmıştık. Oraya bakılmalı. Vücudundaki ya da elbisesindeki pisliği giderecek bir şey bulamayan kimse, namazını çıplak değil, pis olan elbise ile beraber kılar.

Avret Olan Yerlerini Örtmek

Namazda kadının yüz, el ve ayakları dışındaki yerlerinden, erkeğin ise göbekle diz kapağı arasından, bir organın dörtte biri kadar açık olması namaza engeldir. Tenin rengini gösteren elbise, hiç giyilmemiş gibidir. Elbisenin dar olup organları belli etmesi halinde, rengini göstermiyorsa namaza engel değildir, ancak mekruhtur. Bu konu daha geniş olarak "Avret ve Örtü" bölümünde ele alınacaktır.

Kıbleye Dönmek

Kıble; ön yön demektir. Namaz kılarken Kâbe'ye dönüldügü için Kâbe'ye "Kıble" denmiştir. Kâbe şu andaki Mekke sehrinde bulunan ve Allah'ın emriyle ilk defa Hz. Ibrahim Peygamber (a.s.) tarafından yapılıp, sonraları birkaç kez tamir gören, küp şeklinde dört duvar bir yapıdır. Taşının ve maddesinin bir olağanüstü yönü yoktur. Ancak duvarında Cennet'ten çıktığı rivayet edilen Siyah Taş (Haceru'l-Esved) vardır ve Kâbe, bütün dünya müslümanlarını bir noktaya yönelttigi için "tevhid" in, yani Allah'ı birlemenin sembolüdür ve bu bakımdan herşeyden daha değerlidir.

Kâbe'nin etrafında bulunanların kıblesi, Kâbe'nin bizzat kendisidir. Kâbe'den uzaklarda olup onu göremeyecek olanların kıblesi ise kâbe'nin bulunduğu yöndür. Tam Kâbe'ye isabet edememeleri zarar vermez.

Namaz kılacağı yerde Kıble'nin hangi tarafa olduğunu bilmeyen, soracak kimse de yoksa, kendi imkânları oranında araştırma yapar ve kanaat ettiği yöne doğru kılar. Kılarken görüşü değişirse, o yöne doğru döner. Namaz bittikten sonra hata ettiğini anlasa da namazı tekrarlamaz. Ama araştırma yapmadan rastgele bir yöne dönmekle Kâbe'ye isabet ettirse dahi namazı caiz olmaz.

Düşman gibi bir şeyden korkan, hasta, bağlı, ya da binek üzeride bulunan kimselerin, dönmeye güç yetirebildkleri yön, kendi kıbleleridir.

Vakit

Her namazı kendi vaktinde kılmak şarttır. Sabah namazının vakti; ikinci fecir, yani şafağın doğuşundan Güneşin Doğuşuna kadar olan süre, Öglenin vakti; zevâlden, yani gölgenin en kısa olup uzamaya başladığı andan, her şeyin gölgesi, zevâl gölgesi dışında, kendisinin iki misline ulaştığı ana kadardır. Imam-ı Azam dışındaki imamlara göre ise, herşeyin gölgesi, zevâl gölgesi dışında, kendisinin bir misli olmasına kadardır. Ikindinin vakti; ögle vaktinin bitiminden Güneşin batışına kadarki süre, Akşamın vakti; Güneşin batışından, batıdaki kızıllığın ve onun arkasından beliren beyaz şafağın kayboluşuna kadarki süre; Yatsının ve vitrin vakti; Akşam vaktinin bitişinden, ikinci fecire, yani şafağın doğuşuna kadarki süredir. Ancak vitir yatsıdan önce kılınmaz. Bu vakitler Güneşe göre hesaplandığı, Güneşin hareketleri de astronomi ilmince bilinebildiği için, bunların takvime göse tesbiti daha kolaydır.

Müstehap Vakitler:

Bazı vakitlerde namazı geciktirmek, ya da acele etmek müstehaptır: Meselâ:

1. Sabah namazını; selâm verdiğinde abdest alıp Fâtiha'dan başka kırk âyet okunacak bir namaz daha kılacak zaman kalacak şekilde geciktirmek.

2. Ögleyi, yaz sıcaklarında gün ortası harareti geçinceye kadar ertelemek.

3. Ikindiyi, Güneşin sararma zamanına kalmayacak kadar geciktirmek.

4. Yatsıyi gecenin son üçte birine kadar geciktirmek.

5. Uyanabileceğinden eminse, vitri gecenin sonuna kadar geciktirmek.

6. Kışın öğleyi acele kılmak.

7. Akşamı, yıldız karışımından önce kılmak.

8. Bulutlu günlerde. ikindi ve yatsı namazlarını acele kılmak.

9. Bulutlu günlerde ikindi ve yatsının dışındaki namazları geciktirmek müstehaptır. (Bu son iki madde zamanın takvimsiz hesaplanmasına göredir.)

Mekruh ya da Haram Vakitler:

Bazı vakitlerde namaz kılınmaz. Bunlar:

1. Güneş'in doğmaya başlamasından, bir mızrak boyu yükselişine kadar. (Ülkemizde yaklaşık 45 dakika).

2. Öğleyin güneş tam tepede bulunduğu zaman, (ögleden yaklaşık onbeş dakika öncesinden öğle ezanına kadar.)

3. Güneş sararmaya başladığı andan batıncaya kadar, (yaklaşık kırkbeş dakika). O anda yalnız o günün ikindisinin farzı kılınabilir.

4. Sabah ve ikindi namazlarından sonra tavaf ve nafile namazı kılmak. (Kaza ve cenaze namazı kılınabilir, tilâvet secdesi yapılır).

5. Ikinci fecrin doğuşundan sabahın farzını kılıncaya kadar, sabahın sünnetinden başka nafile namaz kılmak.

6. Akşamın vaktinde, akşamı kılmadan önce nafile kılmak.

7. Hutbe okunurken nafile kılmak.

8. Bayram günü bayram namazından önce namaz kılmak.

9. Arefe ve Müzdelife'den başka bir yerde, bir özürle de olsa iki vakti birleştirerek kılmak.

Bunların ilk üçü haram, geri kalanları mekruhtur:

Niyyet

Namazın niyyeti, yapmakta olduğu hareketin namaz kılmak olduğunu ve hangi namazı kılacağını bilmekten ibarettir. Meselâ ikindi namazını kılmak için kıbleye dönen bir adam tekbir için ellerini kaldırırken ikindinin, meselâ, sünnetini düşünüp, kendisi için tekbir almakta olduğu bu kılacağı namazın, ikindinin sünneti olduğuna içinden karar vermesi niyyettir ve bu bir anlık meseledir. Dilden söylemesine gerek olmadığı gibi bu güzel de değildir. Çünkü niyyet kalbin işidir. Insanın dili birşey söylerken kalbi başka şey söylerse, niyyet, dilinin dediği değil, kalbinin dediğidir. Bu yüzden niyyeti kalbinden yapan, mutlaka isabet eder, ama diliyle yapan kalbi başka şey söylerse isabet etmeyebilir. Onun için eski âlimler dil ile niyyeti bid'at saymışlar ve bunu, ne peygamber, ne onun arkadaşları, ne de onları özleyen tâbiin yapmıştır. (bk. imam Rabbanî, Mektubât.) Öyleyse biz de yapmamalıyız, demişlerdir. Gerçekten de niyyetin dil ile yapılması, sadece son devir kitaplarında ve ilmihallerinde görülen bir şeydir Oruç ve diğer ibadetler için de durum aynıdır.

BaşlangıçTekbiri

Namaza, Allah'ın yüceliğini bildiren bir kelime ile başlamak namazın şartlarındandır. Buna iftitah (başlangıç) tekbiri ya da "tahrîme" denir. Niyyetin hemen arkasından elleri kaldırırken "Allahû Ekber" diyerek yapılır. Daha namaza başlarken, namaz kılana Allah'ın en büyük olduğu söylettirilirken sanki; namazının faydasını Allah'a yönelik sanma, O en büyüktür, buna ihtiyacı yoktur, namaz yine senin içindir, dedirtilmiş olur.

Ayakta Durmak (Kıyam)

Bir özrü olmayan mükellefin farz ve vacip olan namazları ayakta kılması da farzdır. Nafile namazları ise ayakta kılmak şart değildir, oturarak da kılabilir, ancak sevabı daha az olur.

Kur'ân Okumak (Kiraat)

Farz namazların ilk iki rekatlarında Kur'ân-ı Kerîm'den bir parça okumak da farzdır. Dolayısı ile bu farzın yerine gelmesine yetecek kadar Kur'ân âyetini ezbere bilmek de farz olmuş olur. Bu farz, Kur'ân'ın neresinden olursa olsun, üç kısa âyet kadar okumakla yerine gelmiş olur. Meselâ her rekatta okunan "fâtiha" ile bu farz da yerine getirilmiş olur. Bizzât fâtihanın okunması ise ayrıca vaciptir. Yeri gelince görülecektir.

Rukû' (Eğilmek)

"Rukû" eğilmek demektir. Namazların her rekatında en az eller dizlere ulaşacak kadar eğilmek farzdır. Rukû, mükemmel şekliyle baş ile göğüs yere paralel oluncaya kadar eğilmekle olur. Yalnız bu, erkek içindir. Kadın ise sadece elleri dizlerine ulaşacak kadar egilir.

Secde

Namazın ana bölümlerinden biri de secdedir. Secde, Allah'ı ululayarak alnı yere koymaktır. Bu kadarı farzdır. Alınla beraber burnun da yere değmesi, ellerin de yere konması vaciptir, yani secdenin tam ve mükemmel olması için gereklidır.

Secde edilen yerin temiz ve katı olması gerekir. Pamuk, kar, saman gibi yumuşak olup yerin sertliğini duyurmayan şeyler üzerine secde yapılmaz. Ayrıca secde yeri, ayakların basıldığı yerden yarım zira'dan, yani 20- 30 cm.'den yüksek olmamalıdır.

Son Oturuş

Kıldığı namaza göre son rekatın bitiminde "tahiyyat" okuyacak kadar oturmak da farzdır. Tahiyyatı okumak ise vaciptir. Yerinde görülecektir.

Buraya kadar sayılan altı temel, namazın ana iskeletini oluşturor. Bunlardan biri dahi olmasa namaz batıl, yani asılsız olur. Vacipler ise namazın ikinci derecede kuvvetli bölümleridir. Farzları tamam olan bir namazın vacipleri bulunmasa namaz sayılır, ancak eksik ve yaralı bereli bir namaz olur. Vacipleri bilerek terkederse günah işlemiş olur, ama namaz yine tamamdır. Vaciplerden sonra da sünnetler ve müstehaplar gelir.

Kadının Mahrem Olmayan Erkekle Tokalaşması


Kadının mahremlerinden olmayan bir erkekle tokalaşması haramdır. Fetva davet ve irşad dairesi genel başkanı Şeyh Abdülaziz b. Abdullah b. Bâz, İslamî Davet Kurulunun bastığı Fetvalarında[163] şunları söylemektedir: “Mahrem olmayan kadınlarla tokalaşmak mutlak olarak caiz değildir; kadınların genç ya da yaşlı olmaları arasında fark yoktur. Tokalaşan erkeğin de genç ya da yaşlı olması fark etmez. Çünkü bu durumda her iki taraf için de fitne tehlikesi vardır. Resulullah sallallahu aleyhi vesellem’den gelen şu rivayet sahihtir: “Resulullah sallallahu aleyhi vesellem’in eli asla bir kadının eline değmemiştir; o kadınlarla ancak sözlü olarak beyatleşirdi.” Kadının erkekle arada bir engel bulunduğu halde tokalaşması ile bir engel bulunmaksızın tokalaşması arasında da fark yoktur. Çünkü bu husustaki deliller geneldir. Ayrıca fitneye götüren bu yolun kapalı tutulması da gerekmektedir…”

Şeyh Muhammed Emin eş-Şankitî, Advau’l-Beyân adlı tefsirinde[164] şunları söylemektedir: “Şunu bil ki yabancı bir erkeğin kendisi için yabancı olan bir kadın ile tokalaşması caiz değildir. Onun bedeninin böyle bir kadının bedeninin herhangi bir yerine temas etmesi de caiz değildir. Buna dair bir takım deliller şöyledir:

1- Peygamber sallallahu aleyhi vesellem’ın “Ben kadınlarla tokalaşmam” dediği sabittir. Yüce Allah da: “Andolsun sizin için Allah’ın Resulunde uyulacak güzel bir örnek vardır” (el-Ahzab, 33/21) buyurmaktadır. O halde ona uyarak kadınlarla tokalaşmamamız gerekir. Az önceki hadisi gerekli açıklamalar ile birlikte Hac Sûresi tefsirinde söz konusu etmiş bulunmaktayız. Bu hadisi ihramlı halde iken ve bunun dışındaki hallerde erkeklere asfura boyanmış kıyafetleri giyinmenin yasaklığına delil olarak zikretmiştir. el-Ahzab suresinde bu, hicap ayetiyle ilgili olarak da onu söz konusu ediyoruz. Peygamber sallallahu aleyhi vesellem’in bey’at zamanında kadınlar ile musafaha etmemesi (tokalaşmaması) erkeğin kadın ile tokalaşmayacağına ve onun bedeninin herhangi bir bölümünü kadının bedenine değmemesi gerektiğine açık bir delildir. Çünkü dokunmanın en hafif çeşidi tokalaşmaktır. Tokalaşmanın gerektiği bir vakit olan beyatleşme vaktinde Peygamber sallallahu aleyhi vesellem’in tokalaşmayı terketmesi, caiz olmadığının delilidir. Kimse de ona muhalefet edemez. Çünkü o sözleri, fiilleri ve takriri ile ümmeti için şeriat koyandır.

2- Daha önce açıkladığımız üzere kadın bütünüyle avrettir. Onun hicaba bürünmesi gerekir. Gözü haramdan koruma emrini ancak fitneye düşmek korkusundan vermiştir. Şüphesiz bedenin bedene değmesi gözle bakmaya nisbetle insanın duygularını galeyana getirmekte ve fitneye çağırmakta daha güçlü bir etkendir. İnsaflı herkes bunun doğruluğunu çok iyi bilir.

3- Böyle bir iş yabancı bir kadından zevk almaya sebeptir. Çünkü günümüzde takva azalmış, emanet diye bir şey kalmamış, şüpheli hallerden uzak durmak (vera) görülmez olmuştur. Bizlere defalarca nakledildiğine göre avamdan olan bir takım kocalar baldızlarını ağızlarından öpmekte ve icma ile haram olan bu öpüşmeyi selamlaşmak diye adlandırarak: Ona selam ver demekte ve bununla onu öpmeyi kasdetmektedirler. Herhangi bir şüphenin söz konusu olmadığı gerçek şu ki; bütün fitnelerden, şüpheli hallerden ve sebeplerinden uzak kalmak gerekir. Bunların en büyüklerinden birisi de erkeğin kendisi için yabancı olan bir kadının bedenine herhangi bir şekilde dokunmasıdır. Harama götüren bir yolun ise kapatılması gerekmektedir…”



Ve sonuç:


Mümin erkekler, mümin kadınlar! Ben sizlere yüce Allah’ın şu buyruklarındaki emir ve tavsiyelerini hatırlatıyorum:

“Mümin erkeklere de ki: Gözlerini (haramdan) sakınsınlar, mahrem yerlerini de korusunlar. Böylesi onlar için daha temizdir. Şüphe yok ki Allah yaptıkları işlerden çok iyi haberdar olandır.”

“Mümin kadınlara da de ki: Gözlerini (haramdan) sakınsınlar, mahrem yerlerini korusunlar. Dışarıda kendiliğinden görünen kısmı hariç, süslerini göstermesinler, başörtülerini de yakalarının üzerine indirsinler; zinetlerini eşlerinden, babalarından, kocalarının babalarından, oğullarından, kocalarının oğullarından, kardeşlerinden, kardeşlerinin oğullarından, kızkardeşlerinin oğullarından, kendi (müslüman) kadınlarından, cariyelerinden, erkeklerden kadınlara ihtiyacı kalmamış hizmetçilerden ve kadınların avret yerlerini henüz anlamayan erkek çocuklardan başkasına sakın göstermesinler. Gizledikleri zinetleri bilinsin diye de ayaklarını vurmasınlar. Ey iman edenler! Allah’a topluca tevbe edin ki felah bulasınız” (en-Nur, 24/30-31)

Âlemlerin rabbi olan Allah’a hamdolsun, Peygamberimiz Muhammed’e, onun aile halkına, ashabına da salât ve selâm olsun.

(Kaynak: Prof. Dr. Salih el-Fevzân, Mü’min Kadınlara Uyarılar, Guraba Yayınları)

Ahlâk Za'fiyeti Îmanın Zatına Delildir

    İman; kişiyi iyiliklere yönelten ve kötülüklerden alıkoyan bir kuvvettir. Bunun içindir ki Allah (c.c.), kullarını iyiliğe davet, kötülükten men ederken bunu kalblerdeki îmanın bir gereği kılan Kur'an'da bunun misalleri pek çoktur.
    Cenab-ı Hakk'ın mü'min kullarına "Ey îman edenler" diye başlayan emirler vermesi ve onlara "Allah'tan sakının ve sâdıklarla beraber olun"(11) buyurarak îmanlarına hitap etmesi inanç ve aksiyon arasındaki bağı göstermesi bakımından dikkat çekicidir.
    Risalet sahibi (s.a.v.) güçlü îmanın mutlak olarak güçlü ahlakı gerektirdiğini, ahlaksızlığın îman za'fından veya yokluğundan neticelendiğini îzah buyurmuşlardır.
    Resulullah (s.a.v.) arsızı, kötü yolda olanı, rezalete bulaşanı, kimseden haya etmeyeni şöyle vasıflandırmıştır: "îman ve haya birbirine bağlı ve eşittirler. Biri gidince diğeri de gider. (12)
    Komşusunu inciten, onlara kötülük edenler hakkında İslâm şiddetli hükümler koymuştur. Nitekim Peygamber Efendimiz (s.a.v.):
    "Allah'a yemin olsun ki îman etmemiştir! (Bunu üç kez tekrarlamış ve):
    - "Kim? Ey Allah'ın Resulü", denilince de:
    - "Komşusu, kötülüklerinden emin olmayan"(l3) demiştir. Resulullah (s.a.v.)'ı, etbâına bâtıldan yüz çevirmeyi hurafe
ve gevezelikten uzaklaşmayı emrederken şöyle buyurduğunu görürsün!
    "Kim Allah'a ve âhiret gününe îman ediyorsa, ya hayır söylesin, ya da sussun."(14)
    İşte, Allah Resulü (s.a.v.) îmanın kemâl ve sadâkâtına güvenerek, semeresini verinceye kadar faziletleri empoze etmeye, böyle davranıp devam ediyordu.
    Böyle olmasına rağmen cemiyetimizde dindar sayılanların bir kısmı, ibadetlerin îfa edilmesini, bunların tatbikini çok kolay görmektedirler. Böyle görmelerine rağmen, bunlar, aynı zamanda gerçek îman ve güzel ahlakın hilâfına bazı amellerde bulunurlar, İşte bunlar; ibadetlerin ruhuna erişmeyen, zirvesine varamayan, ancak şeklen ve taklid icabı yapan kimselerdir. Nice çocukların namaz hareketlerini gördükleri ve duydukları şekilde yapabildikleri gibi... Nice tellalların hac menasikini yapmacık bir tevazu ile yapabildikleri gibi... Tabii ki bunlar sağlam inanç ve yüce maksatlar için kâfi değildir. Doğru bir istikametle fazilet derecesinde bir hüküm verebilmek için şaşmaz bir mihenk gerek, o da yüce ahlaktır...
    Bu konuda Resulullah (s.a.v.)'den şu, vârid olmuştur: Bir adam:
    "- Ey Allah'ın Resulü! Falan kadın namaz, oruç ve sadakayı çokça yerine getirmekle anılıyor. Ancak o, diliyle komşusuna eziyet ediyor" dedi.
    Resulü Ekrem (s.a.v.):
    "O, ateşliktir," buyurdu. Sonra adam devamla:
    "Falan kadın da az namaz kılıp, oruç tutup, peynirden de (büyük miktarda) sadaka vermekle anılıyor. Fakat komşularına eziyet etmiyor " deyince, Allah Resulü (s.a.v.):
    - "O da cennetliktir" buyurdu.(15)
    Bu cevap yüksek ahlâkın kıymetini takdir etmekte ve aynı zamanda sadakanın da içtimâi büyük bir ibadet olduğunu îzah etmektedir. Sadakanın faydası başkasına da sirayet ettiği için namaz ve oruçta az miktarın farz olunması, sadakada farz kılınmamış ve az bir miktar ile yetinilmemiştir. İslâm Peygamberi ahlâk ile gerçek îman ve ibâdetin alâkasını beyan etmekle ilgili suale cevap vermekle yetinmemiş, bilakis ahlâkı dünya ve âhiret salahı için esas kılmıştır. Bundan dolayı ahlâk meselesi önemli bir konudur. Fikir ve akidede iyice yerleşmesi için devamlı irşad ve aralıksız nasihata ihtiyaç vardır, Îman, salâh ve ahlâk birbiriyle içice ve birbirine bağlı unsurlardır. Birini diğerinden ayırmaya hiç kimsenin hakkı yoktur. Peygamber (s.a.v.) bir gün ashabına: "-Müflis kimdir, bilir misiniz?" diye sorar. Ashâb: "- Bize göre o, para ve eşyası olmayandır," deyince Resulü Ekrem:
    "- Müflis; ümmetimden namaz, zekât ve oruçla gelen, fakat bununla beraber, şuna sövmüş, buna iftira etmiş, diğerinin malını (gasbetmiş), başkasının kanını akıtmış ve bir başkasını da dövmüştür. Tüm hak sahiplerine onun hayırları verilir. Üzerindeki borcu tükenmeden hayırları tükenir ve alacaklının günahlarından ona yüklenir ve sonra da ateşe atılır." (İşte esas müflis budur) (16) buyurur.
    Evet, işte müflis budur. Bu, bin liralık mala sahip olup üzerinde iki bin liralık borç olan kimse gibidir. Nasıl olur da bu miskin, zengin sayılabilir?
    Bazı ibâdetleri yapan ve dindar görünen biri, bunun yanında da kötülük aracı, asık suratlı ve zulümle içice olursa nasıl takvâlı bir insan sayılabilir? Resulullah (s.a.v.) bu durumla ilgili olarak şöyle buyurmuşlardır: "İyi ahlâk suyun buzu erittiği (veya buzun suya dönüp eridiği gibi) günahları yok eder. Kötü ahlâk da sirkenin balı bozduğu gibi iyi) amelleri mahveder."(17)
    Zarar ve çirkefliğiyle tüm rezaletler birinde bulunursa, bu insanın dini, elbisenin vücuttan çıkarıldığı gibi çıkar gider. Böylesine îman iddiası da yalan sayılır. Ahlâktan yoksun bir îmanın ne kıymeti var ki! Allah'a bağlanmak iddiasıyla birlikte bu fesadın manası nasıl îzah edilebilir?
    İmanla ahlâkın bu açık alâkası hususunda Resulü Ekrem (s.a.v.) şöyle buyurur:
    "Kimde üç haslet bulunursa o münafıktır, İsterse namaz kılsın, oruç tutsun, umrede bulunsun ve " Ben müslümanım desin (değişmez):
        1. Konuşunca yalan söylerse,
        2. Va'dini yerine getirmezse,
        3. Emanete hıyanet ederse." (18) Başka bir rivayette de: "Münafığın alâmeti üçtür: Konuşunca yalan söyler, vadini bozar, emanete hıyanet eder. Bunları yaptıktan sonra, ister namaz kılsın, oruç tutup müslüman olduğunu da iddia etsin (değişmez)." O (s.a.v.), yine şöyle buyurmuş:
    "Kimde dört haslet varsa o hâlis münafık olur. Kimde bunlardan biri bulunursa, onu terkedinceye kadar onda bir münafıklık alâmeti var demektir:
        1. Emanete hıyanet eder,
        2. Konuşunca yalan söyler,
        3. Söz verdiği zaman tutmaz,
        4. Mücadele ve düşmanlık yaptığı zaman haktan ayrılır."

_______________
(10) Tâhâ, 74-76
(ll)Tevbe, 119
(12) Hâkim, Taberâni, K. Sitte 17/582
(13) Buhari, Edep, 29
(14) Buharı, Edep, 31,85
(15) Ahmed b. Hanbel, ihya, 3/116
(16) Müslim, Kitâbul-Birr ves-sıla,59
(17) Beyhakî, İhva,3/ll9
(18) Buhâri, K. İman